Antoine Joseph Sax, alias Adolphe Sax, werd geboren te Dinant in 1814. Hij
stamde uit een familie van instrumentenbouwers. In Brussel had zijn vader,
Charles Joseph Sax, een fabriek voor blaasinstrumenten, die werk verschafte
aan 250 arbeiders. Sax senior kreeg veel overheidsbestellingen, zowel tijdens
het Hollands bewind als na de Belgische revolutie. Hij behaalde meerdere
onderscheidingen op industrietentoonstellingen.
ADOLPHE SAX ALS INSTRUMENTENBOUWER
In België begon Sax junior zijn muzikale opleiding in 1828 aan de Brusselse
Koninklijke Muziekschool, die werd opgericht door het Hollands bewind. Naast
deze algemene opleiding volgde hij ook klarinetlessen. Zijn eerste
experimenten deed hij trouwens met de basklarinet: hij ontwikkelde een nieuw
24-kleppensysteem, dat hij demonstreerde op de Brusselse
industrietentoonstelling van 1835 en later patenteerde. Daarna werkte Sax aan
de plannen voor een reeks nieuwe instrumenten. Op de Brusselse
industrietentoonstelling van 1841 gaf Sax een eerste officiële auditie van
zijn creatie: de saxofoon (letterlijke betekenis = de stem van Sax). Maar
aangezien de saxofoon nog niet gepatenteerd was, speelde Sax achter een
gordijn, zodat niemand kon zien welk instrument die goddelijke klanken
voortbracht. In België kreeg Sax echter niet de erkenning die hij verwachtte.
Hij ging dan ook elders zijn geluk zoeken. In Frankrijk In 1842 vertrok
Adolphe Sax naar Parijs op verzoek van luitenant- generaal, graaf de Rumigny.
Deze edelman zag in Sax de geschikte persoon om de Franse militaire
muziekkapellen van betere instrumenten te voorzien. In 1843 opende Sax in
Parijs zijn eerste instrumentenfabriek: "Adolphe Sax & Cie".
Zijn produktie was op een industriële leest geschoeid en op het hoogtepunt
van zijn activiteit had hij 200 arbeiders in dienst. Sax zou zowat 40.000
instrumenten produceren in zijn hele carrière. De processen In 1845 werd op
het Parijse Champ de Mars een beslissend concours georganiseerd tussen de
formaties opgesteld door Sax en die van Carafa, de toenmalige organisator van
de militaire muziekkapellen en voorstander van de traditionele instrumenten.
Sax werd de grote overwinnaar: de saxinstrumenten werden bij ministerieel
besluit verplicht opgenomen in de Franse militaire muziekkapellen. Hierdoor
verwierf Adolphe Sax een monopoliepositie, die echter niet in goede aarde viel
bij zijn concurrenten. Zij spanden processen aan tegen Sax waarin ze de
originaliteit van zijn octrooien in twijfel trokken. Na vele jaren van
gerechtelijk getwist verwierp het Hof van Rouen uiteindelijk alle aanklachten
en erkende de originaliteit van de octrooien. Op basis van deze uitspraak
procedeerde Sax tegen twee dozijn Franse blaasinstrumentenbouwers voor namaak
van zijn instrumenten. De zwarte tijden door de voortdurende processen tegen
Sax en door de politieke en economische toestand van die tijd verliep de
productie en de verkoop van de instrumenten niet altijd gesmeerd. Na de
revolutie van 1848 vernietigde de kersverse Republiek het ministerieel decreet
van 1845. Voortaan zou de militaire muziek gemaakt worden zonder
saxinstrumenten. Als gevolg daarvan ging Sax een eerste maal bankroet. Maar in
1854, tijdens het tweede Keizerrijk, werd het decreet opnieuw ingevoerd. Sax
was (voorlopig) gered! Tijdens de Frans-Duitse oorlog stortte de productie
weerom in elkaar; bij zijn volgende faillissement werd zijn persoonlijke
instrumentenverzameling, bestaande uit 467 stukken, zelfs openbaar verkocht.
Sax stierf in 1894. Hij werd nooit bijzonder rijk - door de aanhoudende
processen liet hij zelfs een berg schulden na -, maar hij kreeg wel de
erkenning die hem toekwam.